De Rijn heeft in Duitsland een nieuw dieptepunt bereikt. Dat meldt het Duitse agentschap voor de binnenvaart WSV. De bevaarbare waterdiepte bij Kaub, vlakbij Koblenz, bedroeg woensdag nog maar 11 centimeter. Daardoor kunnen vrachtschepen vastlopen en ligt de noord-zuidelijke riviervaart op dit punt feitelijk stil.
De gevolgen zijn direct merkbaar in de hele logistieke keten. Schepen varen met een fractie van hun capaciteit, ladingen moeten over meerdere schepen worden verdeeld en industriële afnemers waarschuwen voor hogere kosten. Ondertussen zoeken Duitsland en de transportsector naarstig naar alternatieven via spoor en weg.
Rijn bij Kaub vrijwel onbevaarbaar
Het agentschap voor de binnenvaart WSV meldde dat de bevaarbare waterdiepte bij Kaub woensdag 11 centimeter bedroeg. Kaub, ten zuiden van Koblenz, is een van de ondiepste en belangrijkste knelpunten van de Midden-Rijn. Wie van de Nederlandse zeehavens naar Zuid-Duitsland of Zwitserland wil varen, moet dit punt passeren.
De meeste schepen kunnen daarom niet noordwaarts of zuidwaarts langs Kaub varen. Volgens een lokale grondstoffenhandelaar ligt de noord-zuidelijke riviervaart op dit punt feitelijk stil. Daarmee valt de Rijn in de praktijk uiteen in twee losse bevaarbare delen: een noordelijk deel richting Nederland en een zuidelijk deel richting Mannheim, Karlsruhe en Bazel.
Voor transportstromen van en naar de haven van Rotterdam heeft dat directe gevolgen. Vervoer per barge richting het zuiden van Duitsland is op dit moment nauwelijks nog planbaar zonder alternatieven achter de hand.
Wat betekent 11 centimeter vaarwater precies?
Belangrijk om te weten: de bevaarbare waterdiepte is niet hetzelfde als het waterpeil van de Rijn op dat punt. Onder de gemeten waarde staat nog ongeveer een meter water. De 11 centimeter is een referentiewaarde die aangeeft hoeveel ruimte schepen hebben boven het kritieke minimum.
In de praktijk betekent zo'n lage stand dat schepen hun diepgang drastisch moeten beperken. Wie te zwaar beladen is, loopt in ondiep water aan de grond. Volgens meerdere bronnen varen sommige schepen op dit moment met slechts 20 procent van hun capaciteit.
Dat maakt vervoer over de Rijn niet alleen trager, maar vooral duurder. Om dezelfde hoeveelheid lading te verplaatsen zijn immers veel meer scheepsbewegingen nodig, terwijl de beschikbare vloot niet zomaar groeit. Laagwatertoeslagen lopen daardoor snel op.
Industrie waarschuwt voor hogere kosten
Onder meer chemische producenten, nutsbedrijven, staalproducenten en landbouwhandelaren waarschuwen voor hogere kosten. Ladingen moeten over meerdere schepen worden verdeeld om te voorkomen dat ze in ondiep water aan de grond lopen. Elke extra scheepsbeweging betekent extra kosten die uiteindelijk doorwerken in de keten.
Vooral industriegebieden langs de Boven-Rijn zijn sterk afhankelijk van aanvoer over water. Grondstoffen zoals kolen, ertsen, chemicaliën en graan laten zich lastig in grote volumes verplaatsen naar de weg. Eén binnenvaartschip vervangen kost al snel tientallen vrachtwagens.
Voor bedrijven die goederen importeren via Rotterdam en doorvoeren naar het Duitse achterland is het daarom zaak om transportkosten en levertijden opnieuw tegen het licht te houden. Meer weten over de mogelijkheden? Kijk op de pagina import.
Deutsche Bahn zet extra goederentreinen in
De Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn probeert de vrachtproblemen als gevolg van de lage waterstanden in de Rijn te verlichten door meer goederentransport per spoor aan te bieden. Dochteronderneming DB Cargo zou op korte termijn vierhonderd extra goederenwagons kunnen mobiliseren, aldus topman Bernhard Osburg tijdens een vergadering op het Duitse ministerie van Transport.
Volgens persbureau DPA zei de topman in die vergadering dat een enkele goederentrein tot tien binnenvaartschepen kan vervangen dankzij de hogere doorlooptijd. Het spoor kan de binnenvaart uiteraard niet volledig opvangen, maar biedt voor bepaalde ladingstromen wel een serieus alternatief.
Voor verladers loont het om nu al te kijken naar vervoer per rail of een slimme intermodale combinatie van water, spoor en weg. Zo blijft lading in beweging, ook als de Rijn tegenzit.
Zondagsrijverbod voor vrachtwagens opgeheven
Duitsland probeert al langere tijd oplossingen te vinden om de waterwegen te ontzien. Meerdere Duitse deelstaten hebben onlangs het rijverbod voor vrachtwagens op zondag opgeheven om meer transport over de weg mogelijk te maken.
Daarmee ontstaat extra flexibiliteit voor tijdkritische zendingen. Containers en stukgoed laten zich relatief goed verplaatsen naar de weg, al zorgt de plotselinge extra vraag ook daar voor druk op capaciteit en tarieven.
Voor zendingen die niet kunnen wachten, is wegtransport op dit moment vaak het snelste alternatief richting Zuid-Duitsland. Wel is tijdig boeken belangrijk, omdat de vraag naar trucks door het laagwater in de Rijn duidelijk toeneemt.
Gevolgen voor Rotterdam en het achterland
Ook in Nederland zijn de gevolgen van de lage Rijn merkbaar. Binnenvaartschepen van en naar de Rotterdamse haven varen met een fors lagere beladingsgraad, waardoor meer scheepsbewegingen nodig zijn voor hetzelfde volume. Containervervoer naar terminals in het achterland duurt langer en wordt duurder.
Voor importeurs betekent dat langere doorlooptijden en mogelijk extra kosten bij de container afhandeling. Wie voorraadposities krap heeft gepland, doet er verstandig aan om buffers in te bouwen en leverschema's te herzien zolang het laagwater aanhoudt.
Digitalisering helpt daarbij. Realtime inzicht in waterstanden, transittijden en beschikbare capaciteit maakt het verschil tussen reageren en vooruitplannen. Bedrijven die hun logistieke data en online zichtbaarheid slim inzetten, bijvoorbeeld met AI-oplossingen en webdevelopment van specialisten zoals HEF Digital, kunnen sneller schakelen wanneer de markt beweegt.
Wat kunnen importeurs en verladers nu doen?
Zolang de Rijn zo laag staat, blijft de situatie van dag tot dag veranderen. Regen in het stroomgebied kan verlichting brengen, maar op korte termijn is daar weinig zicht op. Bedrijven doen er daarom goed aan om niet af te wachten, maar hun transportmix actief te herzien.
Denk aan het spreiden van lading over meerdere modaliteiten, het eerder bestellen van kritische goederen en het scherp letten op laagwatertoeslagen in offertes. Ook duidelijke afspraken over leveringscondities helpen om verrassingen te voorkomen. Lees meer over Incoterms.
TOP volgt de ontwikkelingen rond de Rijn, waterstanden, toeslagen en alternatieve routes op de voet. Onze specialisten denken graag mee over de beste combinatie van barge, rail en wegtransport voor jouw zendingen. Wil je weten wat dit voor jouw transport betekent? Vraag een offerte aan.
...één binnenvaartschip op de Rijn evenveel lading kan vervoeren als tientallen vrachtwagens? Daarom werkt zelfs een kleine daling van de waterstand bij Kaub direct door in transportkosten, capaciteit en levertijden in heel Noordwest-Europa.
Gerelateerd nieuws
Nieuwsbrief ontvangen?
Blijf op de hoogte van de Rijn, waterstanden, binnenvaart, transporttarieven en internationale logistieke ontwikkelingen. Meld je nu aan:
