Afsluiting Straat van Hormuz raakt vooral Aziatische landen zwaar. De cruciale doorgang voor olie, olieproducten en lng uit de Perzische Golf is normaal gesproken een van de drukste energieroutes ter wereld. Nu Iran de zeestraat heeft afgesloten en alleen enkele Indiase tankers vrije doorvaart kregen, verschuift de druk direct naar afnemers in Azië. Vooral China, India, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Bangladesh en Singapore voelen de gevolgen van deze verstoring in de energiestromen.
Volgens de aangeleverde cijfers van het Internationaal Energieagentschap ging vorig jaar ongeveer 80% van alle ruwe olie en olieproducten uit de Perzische Golf naar Aziatische bestemmingen. Voor lng lag dat aandeel zelfs op 90%. Europa is in vergelijking een veel kleinere afnemer. Dat maakt meteen duidelijk waarom de afsluiting van deze route vooral in Azië als een economische dreun aankomt, terwijl Europa vooral indirect geraakt wordt via hogere prijzen, onrust op de energiemarkt en verstoringen in de wereldhandel.
Afsluiting Straat van Hormuz zet oliestromen onder druk
Dagelijks werden vorig jaar gemiddeld vijftien miljoen vaten ruwe olie door de Straat van Hormuz vervoerd. Saoedi-Arabië is daarbij met bijna zes miljoen vaten per dag de grootste exporteur. Daarna volgen onder meer Irak, de Verenigde Arabische Emiraten, Iran, Koeweit en Qatar. Zodra die route dichtgaat, is de impact dus niet klein, niet regionaal en al helemaal niet tijdelijk te noemen. Dan staat direct een groot deel van de wereldwijde energievoorziening onder spanning.
Voor Azië zijn de cijfers extra scherp. Alleen al China en India nemen samen 44% van de ruwe olie uit de Perzische Golf af. De afhankelijkheid is dus enorm. Voor Europa ligt dat heel anders. Slechts 4% van deze ruwe olie heeft Europa als bestemming. Dat verschil laat zien waar de grootste schade ontstaat. Niet in de eerste plaats in Rotterdam of Hamburg, maar in Aziatische markten waar productie, raffinage, industrie en transport sterk leunen op leveringen uit deze regio.
Afsluiting Straat van Hormuz raakt ook handel in olieproducten en lng
De afsluiting beperkt zich niet tot ruwe olie. Vanuit de olieproducerende landen aan de Perzische Golf worden ook grote volumes olieproducten geëxporteerd, zoals nafta, kerosine, diesel en stookolie. Vorig jaar ging het daarbij om gemiddeld vijf miljoen vaten per dag via deze route. Ook deze stroom is vooral gericht op Aziatische landen. Dat betekent dat niet alleen de olieprijzen onder druk komen te staan, maar ook de beschikbaarheid van geraffineerde producten die cruciaal zijn voor industrie, transport en energieopwekking.
Daarnaast speelt lng een hoofdrol. Ongeveer een vijfde van alle vloeibaar aardgas wereldwijd komt uit het gebied rond de Perzische Golf. Qatar is daarin veruit de belangrijkste exporteur. Ook hier is Azië de dominante afnemer. China staat bovenaan, gevolgd door India en andere Aziatische markten. Europa ontvangt slechts 10% van dit lng, waarbij Italië de grootste Europese afnemer is. De energiestroom is dus heel duidelijk oostwaarts gericht.
Voor logistieke spelers is deze ontwikkeling relevant, ook wanneer zij niet direct olie of gas vervoeren. Hogere energieprijzen werken namelijk door in vrijwel de hele keten. Brandstoftoeslagen, stijgende productiekosten, druk op transportcapaciteit en schommelende vraag kunnen elkaar snel versterken. Een regionale blokkade groeit dan uit tot een wereldwijde kostenverhoging. Daar komt nog bij dat onzekerheid op energiemarkten vaak direct invloed heeft op zeevracht, binnenvaart, wegtransport en luchtvracht.
Voor Europese bedrijven is de fysieke afhankelijkheid kleiner dan in Azië, maar de financiële gevolgen kunnen alsnog fors zijn. Dat geldt zeker voor importeurs, exporteurs en verladers die te maken krijgen met schommelende bunkerprijzen, oplopende toeslagen en nerveuze marktreacties. Wie meer wil weten over bredere ontwikkelingen in internationale supply chains kan ook terecht op de nieuwspagina van TOP. Achtergrond over energiestromen en markteffecten is daarnaast te vinden via het Internationaal Energieagentschap.
Wist je dit?
Van alle lng-export uit de Perzische Golf gaat slechts 10% naar Europa. Voor Azië ligt dat aandeel op 90%. Dat maakt meteen duidelijk waar de grootste afhankelijkheid zit.
De kern van het verhaal is helder. De afsluiting van de Straat van Hormuz is in de eerste plaats een probleem voor Azië. Daar zitten de grootste afnemers van ruwe olie, olieproducten en lng uit de Perzische Golf. Europa blijft niet buiten schot, maar staat eerder aan de zijlijn van de fysieke leveringen en krijgt vooral de economische naschokken te verwerken. Zolang de route dicht blijft, hangt er spanning boven de energiemarkt en daarmee ook boven de wereldhandel.
Nieuwsbrief ontvangen?
Blijf op de hoogte van containerdrukte, terminalcapaciteit en de ontwikkelingen in binnenvaart en zeevracht. Meld je nu aan:
