Een dieselprijsstijging van 39 procent kan de totale transportkosten in de binnenvaart met 5 tot 9 procent verhogen. Dat berekent het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) op basis van de prijsstijging tussen februari en april 2026, zo melden Nieuwsblad Transport en Schuttevaer via Headliner. De analyse is gemaakt naar aanleiding van de situatie in het Midden-Oosten en de gevolgen daarvan voor de energiemarkt.
In de eerste week van februari kostte diesel volgens het KiM ongeveer 1,81 euro per liter. Begin april was dat 2,52 euro, een stijging van 39 procent. Voor de berekening keek het instituut naar het aandeel van brandstof in de totale transportkosten: dat lag in 2024 voor de binnenvaart, exclusief duwvaart, op 12 tot 23 procent. Het KiM gaat daarbij uit van een situatie waarin de hogere dieselprijs één-op-één doorwerkt in de brandstofkosten.
Doorberekenen aan de verlader
Een hogere dieselrekening hoeft niet volledig voor rekening van de vervoerder te komen. In het goederenvervoer worden brandstofclausules gebruikt om veranderingen in brandstofkosten door te berekenen aan klanten. Volgens het KiM komen zulke afspraken ook voor in de binnenvaart en het spoorgoederenvervoer. Hoeveel van de stijging uiteindelijk bij de verlader terechtkomt, hangt af van de gemaakte prijsafspraken en de termijn waarop kosten kunnen worden aangepast.
Effect op vervoersvolume onzeker
De hogere transportkosten kunnen ook gevolgen hebben voor het vervoersvolume, al benadrukt het KiM dat daarover geen precieze actuele schatting bestaat. Het instituut werkt daarom met zogeheten elasticiteiten: kengetallen die aangeven hoe sterk de vraag reageert op een prijsverandering. Voor de binnenvaart loopt die elasticiteit van -0,28 tot -2,6. Op basis daarvan zou de kostenstijging van 5 tot 9 procent kunnen leiden tot 1 tot 23 procent minder tonkilometers — een grote bandbreedte uit bestaande studies, nadrukkelijk geen prognose van het KiM. Het effect verschilt bovendien per type lading en vervoersafstand.
De bedragen waar het om gaat zijn fors. De internationale binnenvaart verbruikte in 2025 gemiddeld ongeveer 71 miljoen liter scheepsdiesel per maand; de binnenlandse scheepvaart zat op circa 32 miljoen liter. Het KiM wijst erop dat hogere brandstofprijzen vooral op langere termijn tot gedragsverandering leiden, met mogelijke gevolgen voor vervoersstromen en het gebruik van fossiele brandstoffen.
Ook wegvervoer fors duurder
De binnenvaart staat niet alleen. De Belgische transportfederatie Febetra waarschuwt volgens Transport Online voor snel oplopende dieselkosten in het wegvervoer: sinds 1 september steeg de prijs van professionele diesel met 8,26 procent, en ten opzichte van 1 januari 2026 bedraagt de stijging inmiddels 50,40 procent. Aanleiding is volgens het Belgische instituut ITLB de hervatting van de luchtaanvallen op Iran.
Het ITLB berekende dat de totale kostprijs van algemeen nationaal wegtransport daardoor sinds januari 8,71 procent is gestegen; voor internationaal transport gaat het om 8,12 procent. Febetra noemt het doorberekenen van de hogere brandstofkosten via een dieselclausule een "absolute must" en stelt dat het voortbestaan van transportbedrijven anders in gevaar komt. Het ITLB tekent daarbij aan dat de kostprijsindices per 1 september de latere prijsstijgingen van deze maand nog niet bevatten.
Gevolgen voor importeurs en exporteurs
De boodschap voor verladers is tweeledig. Ja, vervoer per barge wordt duurder: de KiM-cijfers laten zien dat de dieselstijging via brandstofclausules vroeg of laat in de binnenvaarttarieven belandt. Maar de cijfers laten ook zien dat het wegvervoer minstens zo hard wordt geraakt — de totale kostprijs van een vrachtwagenrit steeg sinds januari met ruim 8 procent. De relatieve positie van de binnenvaart binnen de transportmix blijft daarmee overeind: per ton lading doorgaans voordeliger dan de truck, en met een lagere CO2-uitstoot per vervoerde container.
Wel is opmerkzaamheid geboden. Let bij offertes op brandstofclausules en toeslagen, en houd er rekening mee dat tarieven tussentijds kunnen worden aangepast zolang de dieselprijs beweegt. Wie zendingen plant, doet er goed aan tijdig een offerte aan te vragen en de voorwaarden rond brandstofkosten scherp te lezen. Twijfelt u over de beste mix van barge, spoor en weg voor uw lading in deze markt, vraag dan advies op maat aan.
de internationale binnenvaart in 2025 gemiddeld zo'n 71 miljoen liter scheepsdiesel per maand verbruikte? De binnenlandse scheepvaart kwam volgens het KiM op circa 32 miljoen liter per maand. Elke cent prijsverschil per liter telt daardoor direct door in miljoenen euro's aan brandstofkosten.
Gerelateerd nieuws
Nieuwsbrief ontvangen?
Blijf op de hoogte van de dieselprijs, binnenvaart, transporttarieven en internationale logistieke ontwikkelingen. Meld je nu aan:
