Veel kritieke grondstoffen kunnen in de toekomst via Namibië naar Rotterdam komen. Havenbedrijf Rotterdam werkt mee aan plannen voor een terminal in Lüderitz, waar onder meer koper en mangaanerts richting Europa verscheept moeten worden.
De plannen passen in een bredere Europese strategie om minder afhankelijk te worden van China voor strategische grondstoffen. Tegelijkertijd blijft het project gevoelig, omdat Namibië kampt met armoede, werkloosheid en een beladen koloniaal verleden.
Veel kritieke grondstoffen nodig voor energietransitie
Kritieke grondstoffen zijn onmisbaar voor de energietransitie. Ze worden gebruikt in batterijen, elektromotoren, windturbines, kabels, magneten en andere technologieën die nodig zijn om industrie en mobiliteit te verduurzamen.
Voor Europa is de aanvoer van deze materialen strategisch belangrijk. China domineert op dit moment een groot deel van de verwerking van verschillende kritieke grondstoffen. Die afhankelijkheid maakt Europa kwetsbaar, zeker wanneer grondstoffen worden gebruikt als geopolitiek drukmiddel.
Daarom kijkt Europa nadrukkelijk naar nieuwe routes, nieuwe verwerkingslocaties en betrouwbare partners buiten China. Namibië kan daarin een rol spelen, onder meer door de export van mangaan, koper en mogelijk andere strategische materialen. Meer informatie over internationale goederenstromen staat op de pagina zeevracht.
Havenbedrijf Rotterdam werkt aan terminal in Lüderitz
De Rotterdamse betrokkenheid in Namibië begon ongeveer zes jaar geleden. Toen kwam Havenbedrijf Rotterdam in contact met de Namibische overheid, die investeerders zocht voor de productie van groene waterstof.
Die waterstofplannen zijn nog niet van de grond gekomen zoals gehoopt. De benodigde miljardeninvesteringen blijven voorlopig uit. Investeerders zien nog weinig concrete vraag naar groene waterstof, terwijl het gebrek aan investeringen de prijs juist hoog houdt.
Nu de waterstofplannen vertragen, komt een tweede spoor nadrukkelijker in beeld: een terminal voor kritieke grondstoffen. Lüderitz moet daarbij een schakel worden tussen zuidelijk Afrika en Noordwest-Europa, met Rotterdam als belangrijke toegangspoort tot de Europese markt.
Mangaan en koper richting Europa
Een belangrijk onderdeel van het plan is de export van mangaanerts. Mangaan kan in de batterij-industrie deels dienen als alternatief voor kobalt. Dat maakt het materiaal interessant voor Europese producenten die hun toeleveringsketens willen spreiden.
Ongeveer een derde van de wereldwijde mangaanproductie komt uit mijnen in Zuid-Afrika. Een groot deel gaat via spoor en havens richting China, waar het overgrote deel van de verwerking plaatsvindt. Door congestie in Zuid-Afrikaanse havens en op het spoor wordt inmiddels een deel van het mangaanerts via Lüderitz doorgevoerd.
Europa wil een deel van die goederenstroom naar zich toetrekken. Met behulp van Europese subsidie heeft Havenbedrijf Rotterdam daarom een terminalontwerp gemaakt om de export van mangaan op grotere schaal mogelijk te maken. Ook koper speelt een belangrijke rol in de plannen. Uit de regio rond Lüderitz zouden volgens betrokkenen miljoenen tonnen koper richting Europa kunnen komen.
Eerste schepen mogelijk rond 2030
Het beoogde model is dat ertsen lokaal worden verwerkt in Lüderitz, bij voorkeur met groene stroom. Daarna moeten halffabricaten via de nieuwe terminal naar Europa worden verscheept. Rotterdam zou daarbij een centrale rol kunnen spelen als opslag-, overslag- en distributiehub.
Volgens Martijn Coopman, die namens Havenbedrijf Rotterdam al jaren aan de plannen in Namibië werkt, kunnen de eerste schepen rond 2030 of 2031 van Lüderitz richting Rotterdam vertrekken. Onlangs werd ook bekend dat Havenbedrijf Rotterdam met de Europese Unie in gesprek is over meer opslag van kritieke materialen in de haven.
Voor de logistieke sector is dit relevant. Nieuwe grondstoffenstromen vragen om betrouwbare zeevrachtverbindingen, opslagcapaciteit, douaneafhandeling, documentatie en achterlandtransport. TOP ondersteunt klanten bij internationale logistiek via onder meer importeren, export en douane.
Groene waterstof blijft voorlopig onzeker
Naast kritieke grondstoffen blijft groene waterstof onderdeel van de lange termijnplannen in Namibië. De waterstoffabriek moet komen in een woestijnachtig gebied ten zuiden van Lüderitz. Door de combinatie van zon, wind en ruimte wordt Namibië gezien als kansrijke locatie voor grootschalige productie.
De praktijk blijkt weerbarstig. De benodigde investeringen zijn groot, terwijl de vraag naar groene waterstof nog onvoldoende zeker is. Daardoor ontstaat een kip-en-ei-situatie: zonder vraag komen investeringen moeilijk op gang, maar zonder investeringen blijft groene waterstof duur.
Coopman verwacht dat de Europese vraag naar waterstof vanaf 2032 hard kan groeien. Tegen die tijd moet ook de Delta Rhine Corridor klaar zijn, het waterstofnetwerk van Rotterdam naar Duitsland. Namibische waterstof zou dan via Rotterdam en richting Duitse industrie kunnen worden gebruikt.
Kritiek op plannen in Namibië
Er is ook kritiek op de plannen rond Lüderitz. Follow the Money omschreef het vertraagde waterstofproject eerder als een kostbare droom waarvan onzeker is of die ooit werkelijkheid wordt. Investeerders blijven uit en er zijn miljarden nodig om productie en export op gang te krijgen.
Daarnaast bestaan zorgen over natuur, lokale belangen en de vraag wie uiteindelijk profiteert. Namibië heeft een moeilijke geschiedenis. In de koloniale tijd werd het land bezet door Duitse kolonisten. Ook vandaag zijn armoede en werkloosheid groot, vooral onder jongeren.
Volgens de Namibische overheid kunnen waterstofprojecten, havenontwikkeling en investeringen juist zorgen voor belastinginkomsten, opleidingen en banen. Coopman benadrukt dat het project een win-win moet zijn en dat ook lokale infrastructuur, zoals riolering en waterzuivering, aandacht krijgt.
Koloniaal verleden maakt project gevoelig
De gevoeligheid rond Lüderitz wordt versterkt door het verleden van Shark Island. Op dit schiereiland voor de kust van Lüderitz was in de koloniale tijd een concentratiekamp gevestigd. Sommige critici leggen een verband tussen het waterstofproject en dit eiland.
Volgens Coopman is die link feitelijk onjuist, omdat de waterstofhaven elders wordt ontwikkeld. Wel heeft de discussie ertoe geleid dat er plannen zijn voor een museum en herdenkingslocatie op Shark Island. Dat onderstreept hoe belangrijk zorgvuldige communicatie en lokale betrokkenheid zijn bij internationale infrastructuurprojecten.
Voor Europese partijen is dat een belangrijk aandachtspunt. Projecten rond grondstoffen, energie en havens kunnen alleen duurzaam zijn wanneer economische belangen worden gecombineerd met lokale ontwikkeling, transparantie en respect voor historische gevoeligheden.
Rotterdam wil rol in nieuwe grondstoffenketens
Voor Rotterdam past het Namibië-project in een bredere verschuiving. De haven wil niet alleen belangrijk blijven voor fossiele stromen, containers en bulk, maar ook een centrale rol spelen in nieuwe ketens rond energie, waterstof en kritieke materialen.
Als Europa meer kritieke grondstoffen uit Namibië haalt, ontstaat een nieuwe logistieke corridor tussen zuidelijk Afrika en Noordwest-Europa. Daarbij zijn zeevracht, overslag, opslag, douane, kwaliteitscontrole en achterlandverbindingen allemaal onderdeel van dezelfde keten.
Voor bedrijven die actief zijn in grondstoffen, techniek, batterijen of industriële productie is het daarom belangrijk om deze ontwikkelingen te volgen. Nieuwe routes kunnen kansen bieden, maar vragen ook om goede voorbereiding, betrouwbare partners en inzicht in regelgeving. Lees ook meer over multimodaal transport, container-afhandeling en duurzaamheid.
...kritieke grondstoffen zoals mangaan, koper en neodymium belangrijk zijn voor batterijen, elektromotoren en magneten? Juist daarom wil Europa de aanvoer en verwerking van deze materialen beter spreiden.
Gerelateerd nieuws
Nieuwsbrief ontvangen?
Blijf op de hoogte van kritieke grondstoffen, zeevracht, havenontwikkelingen en internationale handelsroutes. Meld je nu aan:
